BM, 20 Eylül Dünya Temizlik Günü dolayısıyla 2026 yılının küresel temasını “Temiz tabaklardan temiz şehirlere” olarak açıkladı.

BM verilerine göre dünya genelinde her gün 1 milyardan fazla öğün israf edilirken, milyonlarca kişi açlıkla karşı karşıya bulunuyor. Gıda israfının atık yönetimi sistemleri üzerinde baskı oluşturduğu, iklim değişikliğine katkıda bulunduğu, arazi ve su kaynaklarının kullanımına ilişkin kayıplara yol açtığı ve daha dayanıklı gıda sistemlerinin oluşturulmasına yönelik çalışmaları etkilediği belirtildi.

BM Çevre Programı’nın (UNEP) 2024 Gıda İsrafı Endeksi Raporu’na göre, 2022 yılında hane halkı, gıda hizmetleri ve perakende seviyelerinde yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edildi. Bu miktarın tüketicilere sunulan gıdanın yaklaşık yüzde 19’una karşılık geldiği bildirildi.

Gıda israfının açlık ve gıda güvensizliğiyle aynı dönemde devam ettiği belirtilen BM verilerine göre, 2024 yılında yaklaşık 673 milyon kişi açlık yaşarken, yaklaşık 2,3 milyar kişi orta veya ciddi düzeyde gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kaldı.

Gıda kaybı ve israfının çevresel ve ekonomik maliyetlerine de dikkat çekilen açıklamada, gıda kaybı ve israfının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’una kadarını oluşturduğu ve dünya ekonomisine yıllık yaklaşık 1 trilyon dolar maliyet getirdiği ifade edildi.

BM, gıda israfının önlenmesinin yalnızca gıdanın çöpe gitmesini engellemek anlamına gelmediğini, gıdanın üretiminde kullanılan arazi, su, enerji ve emeğin de korunmasını kapsadığını belirtti.

BM, gıda israfının küresel ölçekte önemli bir sorun olmakla birlikte, israfın önemli ölçüde azaltılmasının mümkün olduğunu bildirdi. Bu kapsamda güvenilir ölçüm, belirlenen hedefler, destekleyici politikalar, güçlü iş birlikleri ve kamu katılımının önem taşıdığı belirtildi.

Açıklamada, israfın kaynağında önlenmesi, tüketilebilir gıdaların yeniden kullanıma kazandırılması ve kaçınılmaz organik atıkların geri kazanılmasının kentler ve topluluklar genelinde uygulanabilecek yöntemler arasında yer aldığı kaydedildi.

Gıda kaybı ve israfının azaltılmasının Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla da bağlantılı olduğu belirtilirken, özellikle “Amaç 12: Sorumlu Üretim ve Tüketim” kapsamında 2030 yılına kadar perakende ve tüketici seviyelerindeki kişi başına küresel gıda israfının yarıya indirilmesinin hedeflendiği aktarıldı.

BM, gıda israfının azaltılmasına yönelik çalışmaların açlığın sona erdirilmesi, sürdürülebilir kentlerin oluşturulması, iklim değişikliğiyle mücadele, doğal kaynakların korunması ve gıda sistemlerinin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceğini bildirdi.