CGTN Muhabiri Ali Ünal'ın haberine göre, UNESCO Genel Direktörü Khaled El-Enany ile Xi Jinping, Beijing’de gerçekleştirilen görüşmede eğitim, bilim ve kültür alanlarında işbirliğini güçlendirme kararı aldı. Taraflar, 2026-2029 dönemini kapsayan yeni bir mutabakat zaptı imzalarken, Shanghai’da kurulan UNESCO Uluslararası STEM Eğitimi Enstitüsü küresel eğitim işbirliğinin yeni sembollerinden biri olarak öne çıktı.

UNESCO Genel Direktörü Khaled El-Enany, 12 Mayıs 2026 tarihinde Beijing’de bulunan Büyük Halk Toplantı Sarayı’nda Xi Jinping ile bir araya geldi. Görüşmenin, eğitim, bilim ve kültür alanlarında daha kapsamlı bir işbirliği döneminin başlangıcı olarak değerlendirildiği belirtildi.

Xi Jinping görüşmede, UNESCO’nun medeniyetler arası değişim ve karşılıklı öğrenmeye sağladığı katkıya dikkat çekerek, Çin’in UNESCO ile stratejik işbirliğini daha da derinleştirmeye hazır olduğunu ifade etti.

Görüşmenin somut çıktılarından biri olarak taraflar arasında 2026-2029 dönemini kapsayan yeni bir Mutabakat Zaptı imzalandı. UNESCO tarafından yapılan açıklamada, söz konusu belgenin eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanlarındaki işbirliğine yeni bir kurumsal çerçeve kazandırdığı kaydedildi. Ayrıca tarafların gelecekteki ortak çalışmalara yön vermesi amacıyla stratejik diyalog mekanizmasını yeniden canlandırma konusunda da mutabakata vardığı bildirildi.

İşbirliğinin en dikkat çekici adımlarından biri ise Shanghai’da kurulan UNESCO Uluslararası STEM Eğitimi Enstitüsü oldu. Fen bilimleri, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarını kapsayan STEM eğitimi odaklı enstitünün, UNESCO’nun son 14 yılda açtığı ilk “birinci kategori” statüsündeki kurum olduğu ifade edildi. Bu statünün, kurumun UNESCO’nun küresel programları ve stratejileriyle doğrudan bütünleştiği anlamına geldiği belirtildi.

Khaled El-Enany, Shanghai’ın tercih edilmesini “doğal bir seçim” olarak nitelendirirken, Asya’nın son yıllarda araştırma ve inovasyonun küresel merkezlerinden biri hâline geldiğini vurguladı. Çin’in bu dönüşümün merkezinde yer aldığını belirten El-Enany, Shanghai’ın ülkenin teknolojik gelişimini ve uluslararası etkisini temsil eden önemli şehirlerden biri olduğunu kaydetti.

Enstitünün öncelikli hedef kitlesinin Afrika ülkeleri, en az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletleri olacağı belirtildi. El-Enany, özellikle Afrika’nın 2030 yılına kadar 23 milyon ek STEM mezununa ihtiyaç duyacağının öngörüldüğünü ifade ederek, enstitünün küresel eğitim eşitsizliğini azaltma açısından önemli bir rol üstlenebileceğini söyledi.

Haberde, Çin’in son kırk yıldaki kalkınma sürecinde eğitime, bilimsel kapasiteye ve insan kaynağına yaptığı yatırımların önemli rol oynadığına dikkat çekildi. Shanghai’daki enstitünün ise Çin’in bu birikimini gelişmekte olan ülkelerle paylaşma iradesinin bir yansıması olduğu ifade edildi.

Enstitünün; küresel STEM eğitim çerçevesi oluşturma, yerel koşullara uygun uygulama kılavuzları geliştirme ve Çin’in büyük ölçekli STEM eğitimi deneyimini diğer ülkelerle paylaşma hedefleri doğrultusunda faaliyet göstereceği kaydedildi.

Haberde ayrıca yapay zekâ ve dijital dönüşüm sürecinin yarattığı yeni eşitsizliklere dikkat çekildi. UNCTAD verilerine göre küresel kurumsal araştırma-geliştirme harcamalarının yüzde 40’ının yalnızca 100 firmada yoğunlaştığı belirtilirken, bu firmaların büyük bölümünün ABD ve Çin merkezli olduğu ifade edildi.

El-Enany, yapay zekâ ve dijital dönüşümün STEM eğitimine entegrasyonunun küresel eşitsizlikleri artırmaması gerektiğini belirterek, gelişmekte olan ülkelerin teknoloji üretiminde geri kalmaması için insan kaynağı kapasitesinin güçlendirilmesinin kritik önem taşıdığını vurguladı.

Çin-UNESCO ortaklığının Mali, Uganda, Samoa ve Solomon Adaları’nda yürüttüğü projelerin somut işbirliği örnekleri sunduğu belirtilirken, Shanghai’daki STEM Enstitüsü’nün bu deneyimi daha geniş bir coğrafyaya taşımayı amaçladığı ifade edildi.

CGTN Muhabiri Ali Ünal tarafından kaleme alınan değerlendirmede, Shanghai’daki UNESCO STEM Enstitüsü’nün yalnızca yeni bir eğitim kurumu olmadığı, aynı zamanda yapay zekâ çağında kalkınmanın anahtarının insan kaynağı yetiştirmekten geçtiğini gösteren sembolik bir adım olduğu vurgulandı.